Son Dakika
17 Temmuz 2018 Salı
22 Mart 2018 Perşembe, 08:46
Kazım Çetinkaya
Kazım Çetinkaya kazimcetinkaya0202@hotmail.com Tüm Yazılar

Nevruz Ayrılık Değil, Birliğin Sembolüdür

Nevruz Ayrılık Değil, Birliğin Sembolüdür

 

Nevruz, Farsça bir kelime olup, Türkçe’de “Yeni gün” manasında kullanılır. Divan-ü Lugati’t-Türk’te Kaşgarlı, İslâm öncesi Türkler’de “Yeni gün”’ün ilkbahara giriş olduğunu belirtir.

Nevruz ateşi üzerinden atlama  arınma anlamı taşır. Kutsal alanda Nevruz toplumsal yönlendirici niteliklere sahipken, kutsal dışı alanda bir bahar çiçeği, tabiatı süsleyen bir bitkisel kimliğe sahiptir.

Nevruz da,Hıdırelllez de Orta Asya kökenlidir. Hıdırellez ateşini hatırlatan bir diğer kült de İslâm öncesi eski Türk inançlarında görülmektedir.

Hem Nevruz hem de Hıdırellez’in kültür unsurları tamamen eski Türk kültür ve değerler sisteminin bir yansıması olup, günümüze kadar özellikler sürdürmektedirler.

Nevruz baharın başlangıcını müjdelediği gibi Hıdırellez’de yaz mevsiminin müjdecisidir. Her ikisinin kutlanması da hemen hemen aynı norm ve pratikleri kapsar.

Nevruz İslâm öncesi, Hıdırellez ise İslâm dönemine aittir. Nevruz veya Türkçe tabiriyle Yeni Gün, bizlerden kilometrelerce uzakta yaşayan Çuvaş ve Gagavuz Türkleri’i arasında da bütün özellikleriyle uygulanmaktadır.

Günümüzde Azerbaycan’da yumurta döğüştürme yanında, salıyı çarşambaya bağlayan bayram gecesi “Alav Alav “ gecesidir. Bu gecede tonkar denilen ateşler yakılır, üzerinden atlanır.

Ateş kültürü eski Türkler’de bir arınma görevi taşımaktadır. Dışardaki alev alev şenlikleri bittikten sonra eve dönülür, halkın milli sofrası sayılan “Nevruz sofrasına” oturulur.

Bu sofra pilav, vurga, yarma yemeği, et vb. milli yemeklerin yanında boyanmış yumurta, pazardan alınmış çeşitli kuruyemiş ve semeni bulunur. Ayrıca Nevruz bayramında dargınlar barıştırılır.

Azerbaycan’da Nevruz aynı zamanda yeşilliğin ve doğanın da bayramı, bir çeşit yasemin çiçeği olan semenden helva, tatlı yapılır.

Nevruz günlerinde “baca baca günü”’nde geniş yaylaklarda ve meydanlarda at yarışları, ok atma, cirit zorhana, kement atma oyunu, boğa-deve güreşleri, koç döğüşleri, kılıç oyunları oynanır.

Nevruz Türk Edebiyatı ve Türk musikisinde de önemli yer tutmaktadır. Nitekim Namık Kemal’in Nevruz şiiri bunlarda ilk akla gelenidir.

“Bayram getirdi şeret-i makdem-i Nevruz

Hem hurrem-i idiz yine hem mükrem-i Nevruz”..

Türk Cumhuriyetlerinde, Sovyetler’in iktidara geçmesiyle Nevruz törenleri yasaklanmıştı. Ancak, 1960’lı yılların ortasından beri yeniden ilgi gösterilmeye başlandı

1960 yılından itibaren Özbekistan’da cumhuriyetin resmi bayramı olarak kabul edilmiştir. Özbekistan’da Nevruz, kendine özgü çok dikkat çekici bir üslupla kutlanır.

Bütün özellikleriyle Nevruz-Hıdırellez toplumsal fonksiyon ve değer sistemleriyle ayrılığın değil, aksine beraberliğin, birlikteliğin en gerçekçi sembolüdür.

Yorum yazın...

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Wordpress Haber Teması Tasarım ve Programlama: Seçkin Talanöz