Breaking News
Anasayfa / Köşe Yazıları / EDEBİ SOHBETLER: BİR DEYİM

Yazar Orhan Samsatlıoğlu

EDEBİ SOHBETLER: BİR DEYİM

EDEBİ SOHBETLER: BİR DEYİM
Bugünkü sohbetimizde size “gada=kada” sözcüğü ile oluşmuş yöresel bir deyimden ve bu deyimin değişik söyleniş biçimlerinden bahsetmek istiyorum. Anadolu’da halk arasında yaygın olarak kullanılan “Gadasını almak” diye bir deyimimiz var. Fedakarlık, sevgi ve paylaşma ifade eden bu deyimin anlamı şudur: Bir yakınımıza, akrabamıza, dost ve arkadaşımıza söylediğimiz bir söz. Aşağı yukarı şu anlamlarda kullanıyoruz: Bu dünyada ve öteki dünyada başına gelecek bütün kötülükleri üstüne almak demek. Karşılaşacağı bütün dertlerin, belaların, sıkıntıların ona değil kendisine gelmesini istemek. Günahını almak demek.
Paylaşım, özveri, diğergamlık içeren güzel bir söz. Günlük hayatta, şarkı ve türkülerde şu şekillerde de karşımıza çıktığını görüyoruz: “Gadan alam, gadanı alırım. Gadan belan ben alam. Gadan alayım. Gadan belan bana gelsin. Gadasını aldığım vs… ‘’
Buradaki “gada” sözcüğü muhtemelen “dert, üzüntü, keder, bela” gibi anlamları ifade etmekte. Bazen bunu”kada” şeklinde söylediğimiz de oluyor. “Kadanı alırım” gibi.
Bu sözcüğü istemediğimiz bazı kişi ve durumlar için de şöyle kullanırız. Örneğin:
“Git! İstemiyorum. Sen benim kadam(gadam) mısın?”
“Başımın kadası mısın?”
“Başıma kada(gada) mı olacaksın?” gibi.
Bu söylemlerde “gada” sözcüğünün “kada” biçiminde değişikliğe uğradığını görüyoruz. Nitekim dilimizde “k” ünsüzü ile başlayan bazı sözcüklerin, halk ağzında “g” ile söylendiğini de biliyoruz. Örneğin:
Küçük= gücük, güççük
Kara kız= gara kız (Azeri şivesinde, Kars yöresinde)
Kabak= gabak (Ege’de)
Kavga= gavga
Keçi= geçi
Kemik= gemik
Kocaman= gocaman gibi. (Denizli yöresinin yerel türkücüsü rahmetli Özay Gönlüm bunu çok kullanırdı: “Gocıman gız”

Ninelerimizden, annelerimizden: “Kadan belan bana gelsin yavrum!” dileğini az mı duyduk?… Sevginin, fedakarlığın doruk noktasıydı bu güzel ifadeler… Sanki teknoloji, dijital gelişmeler sanal iletişim ve arabesk konuşmalar, bu güzel deyimi ve benzerlerini de alıp götürdü… Öyle değil mi? Son zamanlarda bu güzel deyime de hemen hemen hiç rastlamıyoruz galiba… Belki de cennetlik ninelerimiz ve analarımızla beraber bu deyim de hatırlarda kaldı, gitti…

Bu Habere de Bakın

Dünya Dönmeye Devam Ederken, Nerede Bizim Dünyamız?

Dünya Dönmeye Devam Ederken, Nerede Bizim Dünyamız?   Dünya imtihan yeridir, insanlar da denenmek, imtihan …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir