Anasayfa / Köşe Yazıları / Biraz Nostalji :Yöresel Benzetmeler, Yakıştırmalar:(2)

Yazar Orhan Samsatlıoğlu

Biraz Nostalji :Yöresel Benzetmeler, Yakıştırmalar:(2)

Her yörede olduğu gibi, bizde de geçmişte (hatta günümüzde de) insanlar birilerini eleştirirken, severken, takılırken, şakalaşırken veya küçümseyip aşağılarken birtakım ifadeler kullanırlardı. Bunların bazıları gerçek, bir kısmı mecazi, kimileri de argo ve kaba ifadelerdi. Günümüzde bir kısmı unutulup güncelliğini yitirse de, onlar bizim kültürümüz… Şimdi geliniz şöyle  bir zaman yolculuğu yapıp birbirimiz için kullandığımız bu  benzetme, yakıştırma, eleştirme söylemlerini hatırlamaya çalışalım:

*Gözü küllü: Dikkatsiz, vurdum duymaz (Ne gözü küllü birisin sen!..)

*Ali kıran baş kesen:Astığı astık, kestiği kestik(Ali kıran baş kesen misin sen?)

*Erbet eşeret:Maskara, gülünç durumda(El aleme erbet eşeret oldun.)

*Arvat ağızlı:Kılıbık. Karısının ağzıyla konuşan(Arvat ağızlının biridir o…)

*Bızağı kazığı:Kısa boylu ve yaramaz(Şu bızağı kazığı gene ne yapıyor?)

*Çirpi bacaklı: Zayıf, cılız, sıska(Seni gidi çirpi bacaklı seni!..)

*Tırıntaz        : Narin, nazlı, titiz(O, çok tırıntaz biridir.)

*Ağzı sağır     :Bön bön bakan (Ağzı sağır! Sana diyorum, işitmiyor musun?)

*Herrım          :Huysuz,yaramaz (Çocuk gene herrım olmuş.)

*Hölbe gözlü:Patlak gözlü(O hölbe gözlüyü mü soruyorsun?)

*Lillo               :Dağınık, düzensiz, hırpani kılıklı (lillo! Bu ne biçim kıyafet?)

*Şellefeci       :Bedavacı (Gene şellefeden yiyorsun ha!..)

*Tıllane          :Çok gezen, avare(Tıllane! Neredeydin uzun zamandır?)

*Gezegönde:Çok gezen, aylak (Sen tam bir gezegöndesin.)

*Tollaz          : Aylak (Tollaz tollaz dolaşıp duruyordu .)

*Üssübı kuşu:Sessiz, sedasız,kendi halinde(Üssübı kuşu gibi biriydi.)

*Zağal             :Tembel (Zağal zağal gezip dolaşıyor.)

*Hopan          :Yoksul, fakir (Evde hopan kaldı adamcağız.)

*Çillek            :Obur, açgözlü (Çilleklik yapma! Sıranı bekle.)

*Çırçırik         :Zayıf, cılız, sıska (Çırçırik! Nereye gidiyorsun böyle?)

*Heftar(haftar: Obur (Heftar mısın nesin oğlum? Hiç doymuyorsun.)

*Hökkeze :İri yapılı, insan azmanı (Hökezenin biriydi rahmetlik.)

*Huşşırik  :Kaşınan , huysuz, inatçı, tutkun(Ne huşşırıksin sen oğlum!?.)

*Keveşe   :İşe yaramaz, yeteneksiz (Onu bana söyleme. Keveşenin tekidir.)

*Kıdik       :Oğlak gibi: (Seni gidi kıdik seni!..)

*Körrik    :Sıpa ( O da onun körriği idi.)

*Korrik              :Beli bükük, yaşlı, zayıf (Adamcağız korrik olmuş, baksana!)

*Kuttik              :Kısa boylu (Kuttik!Nereden geliyorsun akşam akşam ?)

*Lallik               :Dilsiz, konuşmayan (Lallik misin nesin? Konuşsana oğlum!..)

*Lokko             :Şişman, yakışıksız (Lokkoya bak, lokkoya!)

*Mıllik              :Kambur (Mıllik boyuyla kaybolmuştu arada.)

*Pağıl               :Kıskanç (Pağıllık yapma kardeşim.)

*Sadana          :Saf, salak ( Sadananın birisin sen.)

*Serpene  bacaklı :İnce, zayıf,uzun bacaklı (Serpene bacaklı seni!..)

*Susako           :Başı su kabına (kabağına) benzeyen(Hey, susako! Sana diyorum..)

*Şekuke kafalı :Kafası yaban armuduna benzeyen(Şekuke kafalı seni!..)

*Şarmuta         :(Kızlar için) Yaramaz( Sen ne şarmıta bir çocuksun!..)

*Şibikli              :Gözü çapaklı(dolaşan) (Şibikli ! Git yüzünü yıkasana!)

*Tommızlan     :Kara böcek (Tommızlana bak, tommızlana!..)

*Tottiksiz         :Akılsız (Sende hiç tottik yok mu oğlum?)

*Zoppik            :Çıkıntı ( Zoppik gibi her yerden çıkıyorsun!..)

   Kullansak da kullanmasak da bunlar bizim kültürümüz. İleri yaştaki bir çoğumuzun yabancısı olmadığımız söylemler. Kullanmak olmasa da unutmamakta yarar var… Eski değil, eskimezlerimiz…
    

Bu Habere de Bakın

Çocuk ve Duygusal İhmal

Canlılar alemine baktığımızda; hemen hemen bütün hayvan yavrularının doğar doğmaz kendi ayakları üzerinde durduğunu, hayatını …

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir