Son Dakika
18 Ekim 2017 Çarşamba
21 Kasım 2016 Pazartesi, 08:03

Edep Nedir?   Özgün biçimi “edeb” olan bu sözcük, Arapça kökenlidir. Sözcük anlamlarından bazıları şunlardır: Terbiye, güzel ahlak, iyi davranış. İncelik, kibarlık. Utanma. Örtülmesi gereken ayıp yerler. Edebiyat… Çoğumuz, bu anlamlardan “Edebiyat” hariç, diğerlerinin yabancısı değiliz. Sadece: “edep” in bir anlamının da “Edebiyat” olduğuna pek aşina olmadığımızı söyleyebiliriz. Evet; demek ki bir güzel sanat dalı […]

Edep Nedir?

 

Özgün biçimi “edeb” olan bu sözcük, Arapça kökenlidir. Sözcük anlamlarından bazıları şunlardır: Terbiye, güzel ahlak, iyi davranış. İncelik, kibarlık. Utanma. Örtülmesi gereken ayıp yerler. Edebiyat… Çoğumuz, bu anlamlardan “Edebiyat” hariç, diğerlerinin yabancısı değiliz. Sadece: “edep” in bir anlamının da “Edebiyat” olduğuna pek aşina olmadığımızı söyleyebiliriz. Evet; demek ki bir güzel sanat dalı olan “Edebiyat” ın “edep” ile çok yakından, ciddi bir ilişkisi vardır ve başka bir deyişle: “Edebiyat demek, edebin ta kendisi demektir.”

  Gerçek bu olunca, Edebiyatçı=sanatçı=yazar olduğunu iddia ederek eserlerinde(!) küfürü, argoyu, müstehcenliği sanat diye yutturmaya çalışanların kulakları çınlasın. Bu sözüm ona eseri veya senaryoyu sinemaya uyarlayıp seri halde küfretmeyi marifet sayanların da kulakları çınlasın…

Şimdi geliniz, “edep” in yukarıdaki sözlük anlamlarını biraz açarak, günlük hayattaki yaygın kullanımına göre değişik tanımlar yapmaya çalışalım. İşte onlardan birkaçı:

Edep, kişinin kendisini bilmesidir. (Kendisini bilen, Allah’ını da bilir.)

Edep, terbiyeli olmaktır. (En büyük terbiyeci yüce Rabb’imizdir.)

Edep, anaya babaya saygı göstermektir.

Edep, büyüklere karşı saygılı olmaktır.

Edep, küçüklere karşı sevgi ve şefkat gösterebilmektir.

Edep; ortada mahcup olunacak bir durum olmadığı halde, biraz mahcupça davranabilmektir.

Edep, utanılacak duruma düşmeden utanmayı bilmektir.

Edep, hâl ve hareketlerimizle örnek olmaktır.

Edep, giyimde kuşamda ölçüyü kaçırmamaktır.

Edep, konuşmayı ve susmayı bilmektir.

Edep, sabretmeyi bilmektir.

Edep, açgözlülükten kaçınmak ve kanaatkâr olmaktır.

Edep, beyefendi ve hanımefendi olabilmektir.

Edep, maddeten ve manen temiz olabilmektir.

Edep, sempatik ve empatik olmaktır.

Edep, şükretmesini bilmektir.

Edep, kazaya rıza gösterebilmektir.

Edep, mütevazı ve alçakgönüllü olabilmektir.

Edep, sofrada elini, mecliste dilini tutabilmektir.

Edep, çevre dostu olmaktır.

Edep, hayvan haklarına karşı saygılı olabilmektir.

Edep, sevgi ve saygı demektir.

Edep, yerini ve sırasını bilmektir.

Edep, yalandan dolandan uzak, doğru, dosdoğru olmaktır.

Edep, güven demektir.

Edep, namuslu ve dürüst olmaktır.

Edep, “pardon, afedersiniz, özür dilerim, hakkını helal et” diyebilmektir.

Edep, yerlere çöp atmamak ve tükürmemek demektir.

Edep, ellerini pantolonun cebine koyup konuşmamaktır.

Edep, büyüklerin karşısında ayak ayak üstüne atmamaktır.

Edep, bir büyüğümüzle konuşurken sakız çiğnememektir.

Edep, sürücünün sürücüye ve yayaya saygılı olması demektir.

Edep, sıraya, kuyruğa girmeyi ve beklemeyi bilmek demektir.

Edep, hem bildiğini hem de bilmediğini bilmek demektir.

Edep; “Edebi edepsizden öğren.” Sözündeki inceliğin sırrını kavramak demektir.

KISACASI EDEP: Adam gibi adam olmaktır.

 

Yorum yazın...

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

%d blogcu bunu beğendi: