17 Mart 2017 Cuma, 08:26

EDEBÎ SOHBETLER

Millet olarak birçok iç ve dış sıkıntı ve sorunla boğuştuğumuz bu günlerde biraz rahatlamak, biraz nefes almak, biraz sohbet, biraz muhabbet etmek galiba hepimiz için bir ihtiyaç. Mademki insan olarak etten ve kemikteniz, mademki duygusal bir yapımız da var, öyleyse ara sıra edebi sohbetlere yer ve zaman ayırmamızda da yarar var.

Şimdi geliniz, geçmişten günümüze doğru şiirde bir yolculuk yaparak bazı ünlü şairlerin ezberimizde kalan, hafızalarımızda yer eden ünlü mısralarına, beyitlerine şöyle bir göz gezdirelim. Bilindiği gibi, bir şiirin bütün mısraları, beyitleri veya dörtlükleri biçim ve içerik bakımından aynı ağırlıkta, aynı kalitede olmayabilir. Bazı mısra veya beyitler vardır ki duygu bakımından, mesaj bakımından çok daha anlamlı ve özeldirler. Edebiyatçıların “mısra-yı azade, mısra-yı berceste, beyt’ül gazel, beyt’ül kasid, sehl-i mümteni„ dedikleri bu seçilmiş birimlerden birkaçını sizlerle paylaşmak istiyorum:

Ziya Paşa: “Âyinesi iştir kişinin, lafa bakılmaz.„

Nef’i        : “Hasmın sitemin anlamamak, hasma sitemdir.„

Nabi        : “Sitem; hep aşinâlardan gelir, bigâneden gelmez.„

Fuzuli      : “Söylesem tesiri yok, sussam gönül razı değil. „

Her biri, parçası oldukları şiirlerin seçkin birer dizesi… Birçoğumuzun ezberinde olan ve kuvvetli mesajlar veren dizeler… Üzerinde saatlerce konuşulmaya, sohbet etmeye değer başat söylemler değil mi?

Peki; bu güçlü dizelerin yanında aynı güce sahip beyitler de yok mudur? Olmaz mı? Lirik, didaktik, satirik, pastoral vb. şiirlerin birçoğunda öyle beyitler vardır ki kendiliğinden gelmiş, hafızamıza ve günlük konuşmalarımızın merkezine yerleşmiştir. Hep ezberimizde, hep hafızamızda, hep sohbetlerimizin birer parçası… İşte onlardan birkaçı:

    * “Bed-asla necabet mi verir hiç üniforma
Zerdûz palan ursan eşek yine eşektir.„

                                                           ZİYA PAŞA
(Üniforma, soysuzlara asla soyluluk kazandırmaz. Eşeğe istediğiniz kadar sırmalı palan giydirin; eşek gene eşektir.)

* “Nush ile uslanmayanı etmeli tekdir
Tekdir ile uslanmayanın hakkı kötektir.„
ZİYA PAŞA

     *  “Ölmek değildir ömrümüzün en feci işi
Müşkül budur ki ölmeden evvel ölür kişi.„
YAHYA KEMAL BEYATLI
(Kişinin ölmeden önce ölmesi… Ne kadar anlamlı değil mi? İster olumlu açıdan düşün, istersen olumsuz açıdan…)

   *  “Ölüm güzel şey, budur perde ardından haber;
Hiç güzel olmasaydı, ölür müydü Peygamber?„
Necip FAZIL
(Ölüm… Hz. Mevlana’nın ‘Şeb-i Arus=Düğün gecesi dediği hakikat…) 

    * “Yüzsüzdür insanoğlu, kimse bilmez fendini
Kime iyilik ettiysen, ondan koru kendini.„
Mehmet Akif
(Güveni, tedbiri elden bırakmamayı öğütleyen güzel bir beyit değil mi? Uyanık olmak, gaflet içinde olmamak, güzel bir tutum değil mi?)

     * “Sana dar gelmeyecek makberi kimler kazsın?
Gömelim gel seni tarihe desem, sığmazsın.„
Mehmet Akif
(Geçmişten bugüne şehadet şerbetini içen yüz binlerce Ömer Halisdemir; anıt mezarlara değil, olsa olsa kalplerimizin derinliklerine sığarlar belki…)

      * “Gâh çıkarım gökyüzüne, seyrederim âlemi,
Gâh inerim yeryüzüne, seyreder âlem beni. „
Kul Nesimi
(Bu inişli çıkışlı dünyada herkes özgürdür. Ancak, önemli olan bu iniş-çıkışların nedenini, amacını bilmek ve onun bilincinde olmaktır.)

       * “Dest-i busi arzusuyla ölürsem dostlar
Kûze eylen toprağım, sunun anınla yâre su. „
Fuzuli
(Su kasidesi)
(Hayal gücüne bakın: Ey dostlar! Eğer ben, sağlığımda Peygamber Efendimizin elini öpmeden ölecek olursam; size vasiyetim şudur: Mezar toprağımdan bir testi yaparak onunla Efendi’mize su sunun. Bu şekilde ben, onu öpmüş olacağım, muradıma ermiş olacağım.)

*  “Girmeden tefrika bir millete, düşman giremez;
Toplu vurdukça yürekler, onu top sindiremez.„
Mehmet Akif
(Tam da günümüzde içten içe birbirine düşürülen İslam âleminin durumunu anlatıyor değil mi?)
( Bazı kelimeler ve anlamları: Azade: Her türlü bağdan kurtulmuş. Berceste: Seçkin, sağlam, güzel mısra. Ayine: Ayna. Hasım: Düşmanlık gösteren. Aşina: Bildik, tanıdık. Bigâne: Yabancı. Müşkül: Zor, güç. Fend: Yalan,dolan. Bed-asl: soysuz. Necabet: Soyluluk. Kûze:Testi. Dest-bûsi:El öpmek. Zerdûz: Sırmalı. Nush: Nasihat,öğüt. Tekdir:Azarlamak. Makber: Kabir,mezar.)

İleride yeni sohbetlerde buluşmak umuduyla…

Yorum yazın...

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Wordpress Haber Teması Tasarım ve Programlama: Seçkin Talanöz
%d blogcu bunu beğendi: