Son Dakika
21 Ekim 2017 Cumartesi
02 Haziran 2017 Cuma, 12:55
Mehmet Akar
Mehmet Akar [email protected] Tüm Yazılar

Bin Yıl Yaşayan Ağaç

Bin Yıl Yaşayan Ağaç   Kutsal ağaç. Hayat ağacı da diyebileceğimiz kadar değerli olan zeytin bu günlerde çok konuşulmaya başlandı. Yeni yasa ile zeytinin korunması hedefleniyor. Bilindiği üzere zeytinlik alanlar konut, otel ve diğer turizm amaçlı binalar için açılmakta, binlerce zeytin ağacı sökülmektedir. Kamuoyunun tepkileri karşısında hükümet yeni bir yasa ile tepkileri dindirmeye çalışıyor. Ancak […]

Bin Yıl Yaşayan Ağaç

 

Kutsal ağaç. Hayat ağacı da diyebileceğimiz kadar değerli olan zeytin bu günlerde çok konuşulmaya başlandı. Yeni yasa ile zeytinin korunması hedefleniyor. Bilindiği üzere zeytinlik alanlar konut, otel ve diğer turizm amaçlı binalar için açılmakta, binlerce zeytin ağacı sökülmektedir. Kamuoyunun tepkileri karşısında hükümet yeni bir yasa ile tepkileri dindirmeye çalışıyor. Ancak verilen bilgilere göre kamu çıkarı görülmesi halinde zeytinlik alanlar kullanıma açılamasına izin verileceği ifade edilmektedir. Bu ucu açık önerme zeytin için felaket manasına gelir.

Bilindiği üzere termik santral yapılacağı gerekçesiyle Soma’ya bağlı Yırcalı köyünde altı bin zeytin ağacı kökünden söküldü. Yırcalı köylülerinin soylu karşı koyuşlarına rağmen zeytinlerini kurtarmaya muvaffak olamadılar. Köylülerin gözyaşları arasında sökülen(katledilen) altı bin zeytin ağacının kurtarılması direnişi Türkiye’nin ağır gündemine rağmen ilk sıralara oturdu. Yırcalı kadınlar zeytinlerin kesilmesine karşı nöbet tutu. Zeytinlerin kesilmesini önleyemeyen kadınlar yas tutarak tepkilerini dile getirdi. Yırcalı köylülerinin geleceklerine sahip çıkmak için gösterdikleri bu direniş, zeytinlerini kurtarmasa da termik santralin yapımı durdurmayı sağladı. Dünya kurulalı zeytin önemli bir besin maddesi olarak kabul edilir. Kutsal kitaplarda yer aldı. Efsanelere konu oldu. Barışın, kurtuluşun, özgürlüğün simgesi oldu.

 

Kutsal Kitaplarda Zeytin

Tüm kutsal kitaplar zeytinden söz eder. Tevrat ve İncil’de zeytin sözcüğü 140 kez geçer. Zeytin ağacı İncil’de kutsal bir bitki olarak geçer. İsa Peygamber’in gökyüzüne çıktığı Zeytin Dağı’nın eteklerindeki “Gethsemane Bahçesi”nde bulunan 8 büyük zeytin ağacının İsa’nın dualarına, gözyaşlarına ve ölümüne tanık olduğu, İncil’de yer almaktadır. Bugün hala zamana meydan okuyan bu ağaçlardaki zeytin tanelerinin Hıristiyanlara İsa’nın gözyaşlarını hatırlattığı söylenmektedir.

Tevrat’ta “Yahova”nın Musa Peygamber’e zeytinyağı ile seçkin parfümlerin karışımından olan Kutsal Mesih Yağı (vaftiz yağı)’nın reçetesini verdiği anlatılır. Zeytin kelimesi Kur’an-ı Kerim’de 6 (altı) defa geçmekte ve “kutsal ağaç” olarak zikredilmektedir.

Kısacası kutsal kitaplar; bu ağacın bereket, barış, akıl ve olgunluk sembolü olduğu noktasında buluşmaktadır. Zeytin ve zeytinyağının eski Mısır uygarlığında yaygın bir kullanımı söz konusudur. Zeytin bitkisi, İncir, hurma, üzüm ve nar ile birlikte tüm semavi dinlerde adı geçen beş meyveden bahsedilmektedir. Nuh’un gönderdiği güvercinin dönerken bir zeytin dalı ile dönmesi o zamandan beri zeytine verilen önemi anlamamıza yeter.

Yunan tanrıların da zeytin ağacının altında doğması geleneği var. Eski Yunan’da zeytin kutsal ağaç olarak kabul edilir. Zeytin tarımının sadece iyi ve dürüst insanlar tarafından yapılmasına izin verilmekteymiş. Zeytin ağacına zarar verenler ölümle cezalandırılmaktaydı. Olimpiyat şampiyonaları zeytin yaprakları ile taçlandırılmaktaydı. Zeytinyağı dinsel törenlerin kutsal lambalarında yakılmaktaydı. Kralların ve yeni doğan bebeklerin kutsanmasında kullanılmaktaydı. Zeytin ağacı akıl ve zaferin, zeytin dalı barışın, zeytinyağı da saflık ve sadeliğin sembolü sayılmaktaydı.

 

Kuran Ayetlerinde Zeytin

Kur’an En’am süresi ayet 6 : “O (Allah) ki yükseltilmiş(asmalı) ve yükseltilmemiş(asmasız) bahçeler; hurmalar, ürünü(yemişi) farklı ekinler, zeytinler ve benzeyen-benzemeyen narlar inşa etti. O ürününü verdiği zaman, ürününden yiyin ve hasat günü hakkını verin. İsraf etmeyin, muhakkak O, israf edenleri sevmez.”  Hz. Muhammed zeytin için şöyle der. “Zeytinyağını yiyiniz ve sürününüz. Çünkü o, mübarek(bereketli) bir ağacın ürünüdür.“ Der.

Akdeniz havzası iklim özellikleri gösteren yaklaşık 40 ülkede, toplam 7.664.209 hektar alanda, 17.792.831 ton dane zeytin üretilmektedir. Zeytin ham olarak tüketilemediği için işlenmektedir. Bu nedenle üretici ülkelerin dane zeytin miktarları yağlık ve sofralık olarak değişim göstermektedir. Üretilen dane zeytinin yaklaşık %65’i zeytinyağına, geri kalanı ise sofralık zeytine işlenerek değerlendirilmektedir. AB ülkeleri, İspanya, İtalya, Yunanistan, Portekiz ve Fransa, dünya dane zeytin üretiminin %60’ını, sofralık zeytin üretiminin %40’ını, zeytinyağı üretiminin %80’ini karşılayan dünyanın en önemli zeytin üreticisi ülkeleridir. Yunanistan yılda yaklaşık 450 bin ton, İspanya ise 700 bin ton zeytin üretmektedir. Türkiye’nin ise 170 milyon zeytin ağacından 190 bin ton zeytin elde ettiği belirtiliyor.

Akdeniz beslenme tarzının temel öğelerinden olan zeytin ve zeytinyağının benimsenmesi ile bu ürünlerin tüketimine olan ilgi artmıştır. Bu durum, dünyada zeytin ve zeytinyağı üreten ülkelerde tüketim miktarının artmasına ya da yeni tüketici ülkelerin zeytin ve zeytinyağı pazarına katılmasına neden olmaktadır.

Dünya zeytinyağı üretiminde Avrupa Birliği üyesi ülkelerden İspanya , İtalya, Yunanistan%80 ni üretirken, Türkiye’nin zeytin yağı üretimindeki payı %4 dır. Yırcalı köyü zeytin üreticilerinin direnişinde 6 bin zeytin katledildiğinde başbakan yardımcısı Bülent Arınç “dağ, taş zeytin”  zeytin ağacının çokluğunu ima etmişti. Sayın Arınç, bu sözü söylerken, Türkiye’nin zeytin üretiminde çok gerilerde olduğunu biliyor muydu? Dünya zeytinyağı ve sofralık zeytin ihracat ve üretiminde de AB ülkeleri söz sahibidir.

 

Türkiye’de Zeytincilik ve zeytin yağı üretimi

Türkiye’de 753 bin hektar alanda, mevcut 170 milyon adet zeytin ağacının 144 milyon adedi meyve veren yaşta  (%70), geri kalan 34 milyon adedi (%30) meyve vermeyen yaştadır. Zeytin üretimi Ege Bölgesinde yapılmakta,  onu sırasıyla Marmara, Akdeniz, Güneydoğu ve Karadeniz Bölgeleri izlemektedir. Türkiye’de üretilen dane zeytinin %68’i yağlık, %32’si sofralığa ayrılmaktadır.

Türkiye’de ortalama 130 bin ton zeytinyağı üretilmekte,  üretilen zeytinyağının %50’si ihraç edilerek, 13.493 milyar Dolar olan dünya zeytinyağı ihracatı değerinin 250 milyon Doları (%5,7’sinin) Türkiye’de üretilen 200 bin ton sofralık zeytinin ancak %25’i ihraç edilmekte geri kalanı tüketilmektedir.

Not: veriler: 2010 yılı Ziraat Müh.7. Kongre Tutanaklarından

           

 

Yorum yazın...

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

%d blogcu bunu beğendi: